Verduurzaming woningen heeft gunstige sociale en economische effecten

Zijn blog werd flink gedeeld. Een teken dat het onderwerp leeft. Maar dat is niet genoeg. De boodschap – het verduurzamen van woningen is een effectief middel voor dorps- en stadsvernieuwing – moet bij alle overheden hoog op de agenda komen te staan, vindt René Schellekens, senior adviseur Lokaal Klimaatbeleid bij Rijkswaterstaat. Gemeente Haarlem is al zover.

Woningen in Kerkrade voor en na de energierenovatie
Woningen in Kerkrade voor en na de energierenovatie

Rigoureus verduurzamen

Een recent onderzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) toont aan dat het verduurzamen van woningen meer oplevert dan alleen een lagere CO2-uitstoot. De investeringen zijn goed voor de werkgelegenheid, de huizen worden meer waard en er treden verrassende sociale effecten op. Schellekens: ‘Als je een wijk rigoureus verduurzaamt, door woningen bijvoorbeeld te voorzien van een nieuwe schil, dan verandert de hele wijk. Door de gezamenlijke aanpak, ontstaat er sociale cohesie. Mensen komen in een andere omgeving te wonen, waardoor ze ook trots op hun wijk worden. Daarnaast betekent verduurzaming meer comfort en gezondheidswinst voor de bewoners.’

In het VNG onderzoek zijn de brede effecten van de verduurzaming zoveel mogelijk in geld uitgedrukt. Zo wordt bijvoorbeeld aangetoond dat tegenover de investeringen in woningen stijgende inkomsten staan uit inkomstenbelasting, onroerendezaakbelasting en omzetbelasting. Bij alle onderzochte renovatieprojecten is er sprake van waardecreatie voor de samenleving als totaal, concludeert het VNG rapport. ‘Het probleem is dat energierenovatie nu nog alleen als klimaatdoel wordt gezien’ zegt Schellekens. Hij pleit voor het samenvoegen van de budgetten en voor het veel breder kijken naar de opbrengsten van de verduurzaming. ‘Energierenovatie kan het vliegwiel zijn voor sociale en economische vooruitgang. Wanneer wij de middelen die beschikbaar zijn voor het verduurzamen van woningen, het oplossen van sociale problemen en voor economisch herstel samenvoegen, kan er een nieuw soort dorps- en stadsvernieuwing ontstaan. Niet de verduurzaming staat dan centraal, maar het belang van een dorp of wijk.’

Woningen in Kerkrade na de energierenovatie
Woningen in Kerkrade na de energierenovatie

Weerbarstig onderwerp

In de gemeente Haarlem wordt al enkele jaren integraal gekeken naar het verduurzamen van woningen. Pionier Hans Bueno de Mesquita, coördinator duurzaam bebouwde omgeving bij de gemeente Haarlem, is mede-bedenker van het Watt voor Watt project. Hij introduceerde in 2012 duurzame waardecreatie als vliegwiel voor het verduurzamen van de woningen. Oftewel: het door energierenovatie verbeteren van onder meer comfort, betaalbaarheid, werkgelegenheid, kwaliteit van de leefomgeving en sociale binding. In het kader van Watt voor Watt is bijna 39 miljoen geïnvesteerd in energiezuinige maatregelen en zijn 2.000 sociale huur- en particuliere woningen minimaal 30% energiezuiniger, comfortabeler en betaalbaarder geworden.

Waardecreatie is een weerbarstig onderwerp, weet Bueno de Mesquita. ‘De grootste bottleneck is dat wordt gedacht vanuit één parameter, meestal een lagere CO2-uitstoot. Daarom hebben wij 2 afstudeerders onderzoek laten doen naar waardecreatie door energiebesparing. Zij hebben met huurders en woningbouwcorporaties diverse meervoudige effecten aangetoond. Zo ontstond inzicht in de baten voor de gemeente.’

Hij is daarom optimistisch gestemd. Zeer optimistisch zelfs. ‘Er is nu nog sprake van een achterstand in kennis; die zijn we met vallen en opstaan aan het ontwikkelen. Bovendien wordt er nog gediscussieerd over wat stedelijke vernieuwing nieuwe stijl inhoudt. Maar door het doen van projecten en het meetbaar maken van resultaten, zal het onderwerp uiteindelijk landen bij Rijk en decentrale overheden. Dan zal ook de hokjescultuur afbrokkelen.’