Macedonische milieu-inspecteurs op bezoek in Nederland

Nederland en Spanje ondersteunen kandidaat-lidstaat Macedonië in het vergroten van zijn kennis en vaardigheden op het gebied van milieuwetgeving en milieu-inspectie. Macedonische milieu-inspecteurs brachten een bezoek aan Nederland in het kader van het EU Twinning-project “Strengthening the administrative capacities at central and local level of implementation and enforcement of the environmental acquis” (ENEA). Het werd een leerzame week vol praktijkvoorbeelden.

Instrument voor Pretoetredingssteun

Twinning-projecten zijn onderdeel van het Instrument voor Pretoetredingssteun. Daarmee ondersteunt de Europese Commissie de landen die willen toetreden tot de Europese Unie. Kandidaat-lidstaten kunnen de financiële steun gebruiken om politieke, institutionele, juridische, administratieve, sociale en economische hervormingen door te voeren die nodig zijn om te voldoen aan de EU-criteria voor toetreding.

Sciencefiction

Tijdens hun bezoek aan Nederland in april van dit jaar bezochten Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs onder andere de Rijks Inspectieterminal op de Maasvlakte. Hier controleert de Inspectie Leefomgeving en Transport samen met de Douane afvaltransporten door zeecontainers te scannen. ‘De delegatie vond het machtig interessant, maar tegelijkertijd was het ook sciencefiction voor ze. Dat geeft wel aan dat Macedonië op milieugebied nog een lange weg heeft te gaan’, zegt Rob Kramers, adviseur bij Kenniscentrum InfoMil en namens Nederland projectleider van het Twinning-project ENEA.

Nederland werkt sinds begin 2015 samen met Spanje in het Twinning-project ENEA. Twinning-projecten zijn bedoeld om kandidaat-lidstaten te helpen bij de invoering van Europese regels. EU-lidstaten dragen via onder meer workshops, trainingen en studiebezoeken hun kennis en vaardigheden over. Nederland en Spanje ondersteunen kandidaat-lidstaat Macedonië op het gebied van milieuwetgeving en milieu-inspectie.

‘Er bestaat in Macedonië een enorme behoefte aan kennis op milieugebied, maar ook aan zoiets als het ontwikkelen van sociale vaardigheden die een toezichthouder nodig heeft. Nederland heeft als rijk land de morele plicht om kennis te delen met landen als Macedonië’, verklaart Kramers de deelname. Nederland heeft volgens hem zelf ook baat bij het Twinning-project. ‘We vergroten ons netwerk in Spanje, en dat helpt bij het beïnvloeden van het Europees beleid. Door nauw samen te werken in zo’n project, vind je elkaar ook sneller in Brussel. Daarnaast is het Twinning-project van belang voor het Nederlandse bedrijfsleven. Het zorgt er mede voor dat de eisen die aan het bedrijfsleven worden gesteld, overal in Europa gelijk zijn en dat er overal op dezelfde manier wordt gehandhaafd.’

‘Het viel de Macedoniërs op: de wijze van communicatie met bedrijven was direct en duidelijk’

Bedrijfsleven nodig

Het bezoek van de Macedonische delegatie aan Nederland was onderdeel van het Twinning-project. Op het programma stonden onder meer presentaties over hoe Nederland de Europese milieuwetgeving implementeert, hoe toezicht en handhaving hier is georganiseerd en op welke manier Kenniscentrum InfoMil ondersteuning biedt. Ook liepen de Macedoniërs mee met inspecties van Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB). In totaal bezochten zij 2 metaalverwerkende bedrijven, een afval- en energiebedrijf, een slachterij en een asfaltcentrale.

Een belangrijke les die de Macedoniërs tijdens de uitwisseling hebben geleerd, is volgens Kramers dat een overheid de milieuproblemen niet alleen kan oplossen. ‘Je hebt de medewerking van het bedrijfsleven nodig. Wij hebben uitgelegd hoe de Nederlandse beleidsinstrumenten werken en op wat voor manier wij bedrijven hierbij betrekken. Bovendien hebben we het gehad over de strategie achter toezicht en handhaving in Nederland. Dat bijvoorbeeld de eerste keer een waarschuwing geven vaak beter werkt dan voor elk misstap een boete uitschrijven. Met het afdwingen van regels alleen kom je maar tot de helft. De rest moet door de bedrijven zelf worden opgepakt. Die boodschap is wel overgekomen. Tijdens de uitwisseling heeft de delegatie kunnen zien dat bedrijven met grote milieu-impact in Nederland zelf veel maatregelen nemen om aan de wetgeving te voldoen.’

Jacky Priester, senior vergunningverlener en adviseur milieu Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)
Jacky Priester, senior vergunningverlener en adviseur milieu Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)

Veel milieuoverlast

Tijdens de bedrijfsbezoeken lieten de omgevingsdiensten aan de Macedoniërs zien hoe zij een inspectie voorbereiden, uitvoeren en erover rapporteren. ‘De delegatie had veel behoefte aan praktijkvoorbeelden’, zegt Jacky Priester, senior vergunningverlener en adviseur milieu van OMWB. ‘De deelnemers waren academisch geschoold en goed ingevoerd in de milieuwetgeving. Daar ligt, geloof ik, niet direct het probleem. Maar de Nederlandse praktijkervaring gaat verder. De Macedoniërs wilden bijvoorbeeld graag weten hoe wij bedrijven met een hoge CO2-emissie controleren. Wij hebben tijdens de uitwisseling bewust het soort bedrijven geïnspecteerd dat in Macedonië veel milieuoverlast veroorzaakt.’

Zo nam toezichthouder Jacqueline Mulders van OMWB de Macedoniërs mee naar een asfaltcentrale in Roosendaal. Een inspectie die ruim tweeënhalf uur duurde. ‘Wij hebben een rondgang gemaakt over het buitenterrein en gekeken of de opslag van stuifgevoelige producten op de juiste wijze plaatsvond. Tijdens de controle vroeg ik, zoals altijd, naar een massabalans. Ik heb aan de Macedoniërs uitgelegd dat ik zo kan kijken of de vergunde hoeveelheden niet worden overschreden, omdat deze effect hebben op de emissies van het bedrijf. Daarnaast heb ik gekeken welke stoffen het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen had ontvangen en of de vergunde euralcodes overeenkwamen. Daar zaten niet-toegestane euralcodes tussen. Wij hebben uitgelegd dat het bedrijf daarmee moet stoppen of hiervoor een vergunning moet aanvragen.’

Jacqueline Mulders, toezichthouder Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)
Jacqueline Mulders, toezichthouder Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)

Strong woman

De Macedonische delegatie wilde weten hoe OMWB omgaat met klachten over de asfaltcentrale. Mulders: ‘Hoe kom je bijvoorbeeld achter de oorzaken van geuroverlast? Het was een eyeopener voor ze dat ik altijd naar de productieplanning vraag. Daarin staat welke soort asfaltlaag er is geproduceerd op het tijdstip van een klacht. Dat verband had de delegatie nog niet gelegd.’

De Macedoniërs hebben veel gehad aan de inspecties, denkt Priester. ‘Onze toezichthouders zaten goed in hun rol. Er werd flink doorgevraagd. We hebben laten zien dat je als toezichthouder kunt samenwerken met bedrijven, maar dat je niet bij ze op schoot hoeft te zitten. Dat viel de Macedoniërs ook op: de wijze van communicatie met bedrijven was direct en duidelijk. “Strong woman” werd er gezegd, waarmee ze onze toezichthouder Jacqueline Mulders bedoelden.’

Praktische uitleg

Volgens Kramers was de deelname van de omgevingsdiensten cruciaal voor de uitwisseling. ‘Kenniscentrum InfoMil is afhankelijk van de medewerking van omgevingsdiensten. Zij voeren de milieuwetgeving uit. Dat hebben we goed duidelijk kunnen maken. Bovendien konden wij zo op een praktische manier uitleggen hoe de milieuwetgeving wordt uitgevoerd in Nederland. De omgevingsdiensten waren ook nieuw voor de Macedoniërs. Zij vormen een mooi voorbeeld van hoe je kennis en kunde bij elkaar brengt door decentrale overheden te bundelen.’

Het Twinning-project ENEA duurt tot eind juli van dit jaar. Daarna wordt gekeken op welke manier Nederland en Spanje de Macedoniërs blijven ondersteunen.

Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 1 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 1 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 2 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 2 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 3 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 3 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 4 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 4 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 5 van 5
Macedonische beleidsmakers en milieu-inspecteurs tijdens hun bezoek aan Nederland - afbeelding 5 van 5