Groen de wijk in

In Nederland zamelt een klein aantal gemeenten huisvuil en bedrijfsafval in met vuilniswagens op alternatieve brandstoffen. Wat de Werkgroep Afvalvoertuigen betreft worden dat er veel meer. De ervaringen van de koplopers zijn uiterst positief. 'Bestuurders en burgers zullen uiteindelijk om duurzame inzameling vragen.'

In het voorjaar van 2009 trok een delegatie van vuilniswagenchauffeurs, monteurs, ambtenaren van de gemeente Renkum en medewerkers van afvaldienst ACV naar Madrid. Hun missie: met eigen ogen zien of de vuilniswagens op aardgas wel echt zo gebruiksvriendelijk waren als Iveco beweerde. Volgens de vrachtwagenfabrikant reed de Madrileense reinigingsdienst al jaren op de alternatieve brandstof. Het bezoek bracht snel duidelijkheid, vertelt Gerlof Osinga, manager Uitvoering & Techniek bij ACV, het afvalinzamelingsbedrijf van de gemeenten Renkum, Ede, Veenendaal en Wageningen. 'Onze chauffeurs hebben rondgereden met de vuilniswagens en met hun Spaanse collega's gesproken. Dat ging natuurlijk met handen en voeten, maar duidelijk was wel dat ze in Madrid erg tevreden waren over de prestaties van aardgas.'

Gerlof Osinga, manager Uitvoering & Techniek bij ACV

Met de ambitie om het vuilniswagenpark te "vergroenen", stapte de gemeente Renkum, na de verhelderende excursie, over op aardgas. Daarna volgde Veenendaal en inmiddels heeft ook Ede plannen in die richting. Bij ACV rijden er momenteel 13 huisvuilwagens, 4 bestelwagens en 3 personenautos op Groengas, een combinatie van aardgas en biogas dat door een externe vergistingsinstallatie wordt opgewekt uit, onder meer, gft-afval en koeienmest. Tanken gebeurt op het eigen terrein van ACV. Het is volgens Osinga "een goed verhaal richting burgers". Osinga: 'Bied zo veel mogelijk gft-afval aan, dan zorgen wij dat dit wordt omgezet in brandstof voor onze vuilniswagens.'

Visie met lef

De Werkgroep Afvalvoertuigen komt voort uit Truck van de Toekomst, het platform voor onafhankelijke informatie over brandstofbesparing, en heeft als inspiratiebron de Brandstofvisie met LEF. Hierin staat hoe Nederland door het gebruik van duurzame brandstoffen en het efficiënter maken van vervoersmiddelen kan bijdragen aan de doelen uit het SER Energieakkoord.

Osinga ziet het wagenpark van ACV de komende jaren alleen maar groener worden. 'Elke 4 jaar herijken wij ons beleid op basis van de recente technische ontwikkelingen. In 2019 is dat weer zover. Als dan blijkt dat elektrische voertuigen het meest duurzaam en economisch rendabel zijn, dan stappen we daar wellicht op over.'

Evert van de Laar, senior adviseur Duurzame Mobiliteit bij Rijkswaterstaat

Goed bezig

Renkum, Veenendaal en Ede zijn niet de enige gemeenten die hun huisvuil en bedrijfsafval op duurzame wijze inzamelen. Deze koplopers zijn verenigd in de Werkgroep Afvalvoertuigen, waaraan ook commerciële afvalverwerkers deelnemen. Hun doel: het gebruik van alternatieve brandstoffen stimuleren bij de inzameling van huisvuil en bedrijfsafval. Dat gebeurt door kennisuitwisseling, maar vooral ook door het zoeken van nieuwe leden. 'Wij proberen altijd mensen van buiten bij de werkgroep te betrekken', zegt Evert van de Laar, senior adviseur Duurzame Mobiliteit bij Rijkswaterstaat en medeorganisator van 3 jaarlijkse bijeenkomsten van de werkgroep. 'Voor je het weet, heb je een club mensen die elkaar vertellen hoe goed ze bezig zijn. Onze uitdaging zit in de gemeenten die nog met fossiele brandstoffen rondrijden.'

Door de gemengde samenstelling zit er "behoorlijk wat expertise" in de werkgroep, aldus Osinga, trouw deelnemer aan de werkgroep. Elke gemeente kan hiervan profiteren, maar volgens hem bestaat er nog veel koudwatervrees voor alternatieve brandstoffen. 'Verdien ik de aanschafkosten wel terug? Zijn de technische beperkingen niet te groot? Allemaal vragen die wij ook hebben gehad. Uiteindelijk moet je daar gewoon een keer een klap op geven. Wij hebben een duw in de rug gehad van onze aandeelhouders. Maar er zijn veel afvaldiensten die denken: als het niet hoeft, blijven wij lekker op diesel rijden.'

'Onze uitdaging zit in de gemeenten die nog met fossiele brandstoffen rondrijden'

Dat blijkt ook uit een onderzoek van de Koninklijke Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement (NVRD), eveneens lid van de werkgroep. Een groot deel van de gemeentelijke diensten rijdt op diesel en zal dit, volgens een enquête onder de leden, voorlopig blijven doen. Voornamelijk omdat hun afvalvoertuigen nog niet zijn afgeschreven. De gemeenten die de afvalinzameling hebben uitbesteed, stappen halverwege de concessie niet over op duurzame brandstoffen. 'Maar,' zegt Van de Laar, 'daarna zijn er kansen. Als een gemeente op het punt staat om nieuwe vuilniswagens aan te schaffen of een aanbesteding uit te schrijven, moeten wij ze actief benaderen en vertellen over de positieve ervaringen van onze leden. Iedereen in de werkgroep wil zich daarvoor inzetten.'

Biogas uit zuiveringsslib

Ook in 's-Hertogenbosch en haar buurgemeenten wordt afval duurzaam ingezameld. Afvalstoffendienst 's-Hertogenbosch kocht in 2011 een eerste vuilniswagen op aardgas, inmiddels zijn dat er 16. Dit jaar zet de dienst de volgende stap. Warmte opgewekt in de eigen biomassacentrale wordt geleverd aan buurman Waterschap Aa en Maas. Die gebruikt de warmte om uit zuiveringsslib biogas te maken. Via een buizenstelsel gaat het terug naar de afvalstoffendienst die het biogas gebruikt als brandstof voor de vuilniswagens. Op het eigen terrein wordt momenteel een tankstation gebouwd waar maximaal 40 voertuigen 's nachts tegelijk kunnen tanken.

Door deze investering kan 's-Hertogenbosch de komende jaren fors inzetten op het verduurzamen van het wagenpark, vertelt Tycho Spruyt, bedrijfsleider van Afvalstoffendienst 's-Hertogenbosch. In 2020 rijden er volgens hem 31 vuilniswagens op biogas; in 2026 moeten dat er 38 zijn. De simpele reden? Omdat het werkt. Spruyt: 'De auto's zijn dagelijks inzetbaar en de actieradius is voldoende. Qua onderhoudskosten en verbruik ontlopen beide brandstofsoorten elkaar niet veel. Groen gas is wel iets goedkoper dan diesel. De grote winnaar is echter het milieu: de auto's zijn schoner en stiller.'

De juiste afstelling

Ook niet onbelangrijk: de chauffeurs zijn tevreden, aldus Spruyt. 'Wij hadden aanvankelijk wat opstartproblemen. Een dieselmotor kan bij lage toerentallen grote kracht leveren. Dat is van belang bij het tillen van zware containers. Een vrachtauto op gas heeft minder power en moet zo worden afgesteld dat de motor eerst meer toeren maakt voordat er een container wordt opgetild. Dat gebeurt allemaal softwarematig, maar het was nog even zoeken naar de juiste afstelling. Alle auto's werken inmiddels prima.'

Het is volgens Spruyt dan ook een kwestie van tijd dat veel meer gemeenten zullen overstappen op groene brandstof. Zijn deelname aan de Werkgroep Afvalvoertuigen is mede bedoeld om te laten zien "dat het werkt". Spruyt: 'Je kunt zoiets niet door de keel duwen. Maar als je kunt aantonen dat alternatieve brandstoffen net zo goed presteren en de tarieven niet omhoog gaan, zullen bestuurders en burgers uiteindelijk om duurzame inzameling vragen.'