Meer transparantie en beter toezicht op de asbestketen

Werken met het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) is sinds 1 maart van dit jaar verplicht. Alle bedrijven die zich bezighouden met het inventariseren en verwijderen van asbest, moeten hun bezigheden hierin registeren. Met het digitale systeem kunnen asbestsaneringsprojecten in heel Nederland worden gevolgd. Van de eerste inventarisatie tot en met de stort. Toezichthouders kunnen de inkijkfunctie van het LAVS gebruiken om zicht te houden op de asbestketen.

Werken met het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) was tot nu toe alleen nog verplicht bij het aanvragen van de subsidie voor het verwijderen van asbestdaken. Dit is inmiddels veranderd: alle gecertificeerde bedrijven die zich bezighouden met het inventariseren en verwijderen van asbest, moeten sinds 1 maart van dit jaar hun activiteiten registeren in het LAVS. Overigens werd het LAVS ook voor de verplichtstelling al gebruikt; ongeveer 25 procent van alle asbestprojecten in 2016 zijn in het LAVS geregistreerd.

De verplichtstelling heeft plaatsgevonden in de Arbeidsomstandighedenregeling. Een wijziging van de Wet milieubeheer en de Woningwet is in voorbereiding. Daarmee wordt geregeld dat de minister van Infrastructuur en Milieu (IenM) als eigenaar van het LAVS zorgt voor de inrichting, instandhouding, werking, toegankelijkheid en beveiliging van het LAVS.

Het LAVS wordt door de verplichtstelling zelfcontrolerend en sturend. Bedrijven in de keten zijn namelijk afhankelijk van elkaar: een saneerder kan pas aan de slag als het inventarisatiebedrijf de resultaten van de asbestinventarisatie in het LAVS heeft ingevoerd.

LAVS in het kort

Het LAVS is bedoeld om de transparantie en veiligheid binnen de asbestsector te vergroten. Daarnaast zorgt het systeem ervoor dat wettelijke procedures gemakkelijker doorlopen kunnen worden en dat de administratieve lasten worden beperkt. Het LAVS is voor alle betrokken partijen in de asbestverwijderingsketen. De gebruikers van het systeem zijn zelf verantwoordelijk voor het actueel houden van de gegevens over lopende projecten. De toezichthoudende instanties zoals de gemeenten, certificerende en keurende instanties, de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Inspectie Leefomgeving en Transport hebben toegang tot de gegevens in het systeem.

Twee nieuwe functionaliteiten

De verplichtstelling is mogelijk omdat het systeem inmiddels voldoende is ontwikkeld. Het LAVS heeft de afgelopen jaren steeds meer functionaliteiten gekregen. De laatste functionele randvoorwaarde voor verplichtstelling werd eind 2016 opgeleverd: de zogenaamde complexenmodule. Hierdoor kunnen niet alleen gebouwcomplexen, maar ook losse asbesthoudende objecten als schepen, treinen of industriële installaties in het systeem worden ingevoerd.

Dit voorjaar wordt opnieuw een extra functionaliteit toegevoegd: de koppeling met het Omgevingsloket Online (OLO), het loket waar burgers en bedrijven digitaal een sloopmelding kunnen doen. Met de koppeling wordt ervoor gezorgd dat de verplichte gegevens voor de sloopmelding automatisch vanuit het LAVS worden ingelezen. Met andere woorden, de OLO-sloopmelding wordt gevuld met de beschikbare gegevens uit het LAVS. Hierdoor worden de lasten beperkt voor bedrijven en bevoegd gezag. Vervolgens wordt de sloopmelding vanuit het OLO naar het bevoegd gezag verstuurd.

Rutger Sluik, coördinator asbest van Kenniscentrum InfoMil, Rijkswaterstaat

Inkijkfunctie voor toezichthouders

Niet alleen bedrijven, maar ook toezichthouders kunnen met het LAVS werken en benodigde gegevens raadplegen. Zij kunnen hiervoor een inkijkfunctie aanvragen bij de helpdesk van Kenniscentrum InfoMil. 'Toezichthouders kunnen het LAVS gebruiken bij hun dagelijkse handhavingspraktijk', aldus Rutger Sluik, coördinator asbest van Kenniscentrum InfoMil, Rijkswaterstaat. 'In het LAVS vinden zij altijd de meest actuele gegevens over een asbestproject.'

Het LAVS maakt het volgens Sluik voor toezichthouders mogelijk om gericht toezicht te houden. 'Een toezichthouder kan, nadat de startmelding is gedaan, zien wanneer er in zijn werkgebied asbest wordt gesaneerd. Hij kan hierop zijn bezoek plannen om te controleren of het verwijderen volgens de regels gaat. Omdat het LAVS een volgsysteem is, kan een toezichthouder ook bekijken wat er met het asbest gebeurt. Uit de inventarisatie blijkt hoeveel en welk type asbest er is aangetroffen. Nadat de saneerder de saneringsgegevens in het LAVS heeft geregistreerd, kan een toezichthouder precies zien wat er gesaneerd is en of dat overeenkomt met de inventarisatie. Is het asbest eenmaal naar de stortplaats gebracht, dan kan er bijvoorbeeld aan de hand van het stortbewijs gecontroleerd worden of er illegaal asbest is bijgemengd.'

Vrijgavedocumenten, geleidebiljetten en stortbewijzen kunnen door het bevoegd gezag rechtstreeks uit het LAVS worden gedownload. Deze documenten worden gebruikt ter ondersteuning van de toezichthoudende activiteiten en dragen bij aan de veiligheid van mens en milieu.

Bedrijven in actie

De verplichtstelling betekent voor veel bedrijven dat zij voor het eerst met het LAVS moeten werken. Vóór de verplichtstelling werkte zo'n driekwart van de inventariseerders en ongeveer de helft van de saneerders met het volgsysteem. Het aantal projecten dat beide groepen in het LAVS registreerden, varieerde echter sterk. 'Er zijn genoeg bedrijven die pas door de wettelijke verplichting in beweging komen', zegt Sluik. Om deze nieuwkomers te ondersteunen, heeft Kenniscentrum InfoMil diverse voorlichtingsbijeenkomsten en trainingen gegeven. Sluik: 'We zijn het afgelopen jaar echt de boer op gegaan. Dat moet zijn vruchten afwerpen. Ook de komende tijd blijven wij voorlichtingsbijeenkomsten organiseren.'

Dat de gehele asbestbranche nu al feilloos met het LAVS werkt, is een illusie, geeft Sluik toe. 'Ik kan me voorstellen dat bedrijven veel vragen hebben als zij eenmaal met het LAVS aan de slag gaan. Onze telefonische helpdesk is daarom sinds begin dit jaar ook 's middags bereikbaar om zo veel mogelijk bedrijven te kunnen helpen. Overigens merken we op de helpdesk ook dat de vragen complexer worden. Dat duidt erop dat een deel van de gebruikers juist meer ervaring heeft opgedaan met het LAVS.'

Overleg met gebruikers

Om alle gebruikers verder te ondersteunen heeft het LAVS sinds kort een nieuwe website die is ingericht naar de verschillende doelgroepen. Verder blijft Kenniscentrum InfoMil trainingen en spreekuren verzorgen waarvoor bedrijven zich via de website kunnen inschrijven. Sluik: 'Wij willen op verschillende manieren in contact blijven met de doelgroepen van het LAVS. Daarvoor gaan wij in de nabije toekomst 2 keer per jaar een gebruikersoverleg organiseren waarin wij de wensen van bedrijven en toezichthouders ophalen. Het LAVS is niet in beton gegoten: wij willen een zo goed mogelijk systeem voor de markt en de toezichthoudende instanties.'