Foto Tineke Dijkstra

Zelf aan de volumeknop draaien

De grotere gemeenten in Nederland zijn volgens de Europese Richtlijn Omgevingslawaai verplicht om elke 5 jaar geluidsbelastingkaarten en actieplannen te maken. De ene gemeente gaat hierin voortvarender te werk dan de andere. Zwolle en Breda hebben van de verplichting een deugd gemaakt met als doel om geluid in de toekomst steeds beter te kunnen beheersen en het publiek hierover te informeren. Beide gemeenten maken zo gebruik van de ruimte die de Europese regelgeving biedt.

Ab Brand, geluidsadviseur bij de gemeente Zwolle

Toen de Europese Richtlijn Omgevingslawaai in 2004 in de Nederlandse wetgeving werd geïmplementeerd, werd dat in Zwolle niet met gejuich ontvangen, vertelt Ab Brand, geluidsadviseur van de gemeente. ‘Wij hadden zoiets van: hoezo moeten wij iedere 5 jaar geluidsbelastingkaarten maken? Wij vonden het eerlijk gezegd een loos instrument. Je weet met deze kaarten wat vorig jaar de geluidsbelasting is geweest. Lekker belangrijk. Je wilt weten hoeveel geluid de burger in de toekomst voor zijn kiezen krijgt en daarop je actieplannen baseren.’

De gemeente besloot daarom in 2012 om tegelijk met de geluidsbelastingkaarten, ook een 'prognosekaart' te maken. Daarin staat de verwachte geluidsbelasting voor de komende jaren, gebaseerd op de toekomstplannen die de stad heeft en de verwachte ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van bouw en infrastructuur. Met de prognosekaart kijkt de gemeente 15 jaar vooruit. ‘Best ver’, vindt Brand. ‘Maar omdat we de toekomstige plannen en ontwikkelingen elke 5 jaar opnieuw bekijken, wordt de kaart wel steeds iets nauwkeuriger. Bovendien: er wordt hooguit een overschatting van de geluidsbelasting gegeven, omdat we alle plannen en ontwikkelingen in de prognose betrekken. Maar dat is niet heel erg bezwaarlijk: mochten sommige zaken toch niet doorgaan, dan valt de werkelijke geluidsbelasting mee.’

Braaf melden

De prognosekaart die dit jaar voor de tweede keer wordt vastgesteld, levert volgens Brand verschillende voordelen op. ‘Elke keer als wij de prognosekaart gebruiken om een plan te beoordelen, besparen wij de kosten van een akoestisch onderzoek. Bovendien scheelt de prognosekaart ons tijd. Wij hoeven niet meer per woningbouwproject gegevens te verzamelen en berekeningen te maken, maar hebben de prognosekaart al voorhanden. Wij kunnen hierdoor direct de geluidsbelasting op de panden aangeven. De snelheid van schakelen is veel hoger.’

‘Elke keer als wij de prognosekaart gebruiken, besparen wij de kosten van een akoestisch onderzoek’

Zwolle heeft de prognosekaart ook gebruikt voor het maken van het actieplan. De officiële geluidsbelastingkaarten bieden hiervoor volgens Brand niet de juiste basis. ‘De Europese meetmethode die gebruikt moet worden voor het maken van de kaarten, gaat uit van de hoogte van de geluidsbelasting: hoe hoger de geluidsbelasting, des te meer geluidgehinderden. Volgens de geluidsbelastingkaarten zouden ook in zeer recente nieuwbouwwijken veel gehinderden wonen, terwijl wij hier juist allerlei geluidswerende maatregelen hebben genomen. Deze “Europese gehinderden” melden wij daarom braaf, maar wij nemen hierop geen actie. Met uitzondering van de locaties die boven de plandrempel uitkomen. De Europese regelgeving biedt hiervoor de ruimte.’

Derde tranche

De Europese Richtlijn Omgevingslawaai is bedoeld om de blootstelling aan omgevingslawaai te verminderen. Agglomeraties met meer dan 100.000 inwoners zijn verplicht om iedere 5 jaar de geluidsbelasting in hun gebied in kaart te brengen en actieplannen op te stellen. Het is inmiddels de derde keer dat er geluidsbelastingkaarten en actieplannen gemaakt moeten worden. Deadline: 30 juni 2017 respectievelijk 18 juli 2018.

Zwolse gehinderden

Gemeenten mogen van de Europese Commissie zelf hun plandrempel – de geluidsbelasting overdag en ’s nachts – bepalen. In hun actieplan beschrijven zij vervolgens welke maatregelen er worden genomen om een overschrijding van de plandrempel te voorkomen of ongedaan te maken. Omdat de geluidsbelastingkaarten volgens Brand geen realistisch beeld opleveren van de gehinderden, heeft de gemeente een eigen meetmethode – ‘de Zwolse variant’ – ontwikkeld. De gemeente combineert daarin de prognosekaart met aanvullende data. Per woning wordt gekeken naar het soort woongebied, de kwaliteit van de geluidsisolatie van woningen, de ontwikkeling van het verkeer ter plaatse, de ligging van de achtertuin en de mogelijkheden voor natuurlijke ventilatie. Volgens Brand levert deze methode een geheel andere geluidskaart op. ‘De Europese gehinderden komen er niet meer op voor. In plaats daarvan hebben wij nu een beeld van de werkelijke Zwolse gehinderden. Door de prognosekaart erin mee te nemen, weten wij waar we in de toekomst klachten kunnen verwachten. Dat stelt ons in staat om daarop te anticiperen.’

Met de resultaten van de Zwolse variant is het actieplan gemaakt. De gemeente heeft hierin 10 gebieden aangewezen waar volgens Brand ‘werk met werk’ wordt gemaakt. ‘Als er in deze gebieden plannen zijn, kijken wij meteen ook hoe wij de geluidsbelasting kunnen aanpakken. Of als in zo’n gebied een geluidscherm moet worden vervangen, onderzoeken wij of we geen hoger scherm kunnen plaatsen. Belangrijk is dat wij de bewoners hierbij betrekken; zij bepalen bijvoorbeeld hoe hoog zo’n scherm wordt. Wij gaan de wijk in en laten de effecten zien, maar de bewoners beslissen. Dat leidt in praktijk tot tevredenheid en een afname van klachten.’

InfoMil praat met u over uitvoering van kartering en actieplan

Kenniscentrum InfoMil schuift graag aan bij uw (regionaal) overleg over de uitvoering van kartering en actieplan. Heeft u behoefte aan het uitwisselen van kennis en ervaring met InfoMil? Aarzel niet en neem contact met ons op.

Mark de Pooter, adviseur duurzaamheid bij de gemeente Breda

Concrete vertaling

Ook de gemeente Breda maakt gebruik van de ruimte die de Europese regelgeving biedt, aldus Mark de Pooter, adviseur duurzaamheid bij de gemeente Breda. ‘Wij zijn blij dat wij zelf de plandrempel mogen vaststellen en een eigen invulling kunnen geven aan de actieplannen. Dankzij deze vrijheid hebben wij onszelf de vraag kunnen stellen: committeren wij ons in een regelrechte ratrace aan onhaalbare doelstellingen of maken wij een plan met iets meer realiteitszin? Wij hebben gekozen voor het laatste: een gezonde ambitie met haalbare doelen.’

Op basis van de geluidsbelastingkaarten en actieplannen van 2012 respectievelijk 2013 heeft Breda het ‘Wegbeheerprogramma’ gemaakt. Daarin staat wat Breda met een horizon van 5 jaar aan wegonderhoud doet. Geluidmaatregelen hebben hierin een duidelijke plaats. De Pooter: ‘Het programma laat concreet zien waar prioriteiten liggen voor akoestische maatregelen. Wij kijken 5 jaar vooruit, maar tegelijkertijd is het programma flexibel; ieder jaar wordt het verrijkt met de laatste stand van zaken. Voor het huidige jaar weten wij voor 90% hoe het wegonderhoud eruitziet. Hoe verder in de tijd, des te meer onzekerheid. Dat moet ook. Sommige wegen kunnen ineens sneller achteruitgaan dan verwacht. Daar moet je snel actie op ondernemen.’

Themabijeenkomst geluidmaatregelen

De Nederlandse Stichting Geluidshinder organiseert op 28 juni 2017 in de Jaarbeurs Utrecht een bijeenkomst met als centraal thema: geluidmaatregelen. Ervaren sprekers presenteren tijdens de bijeenkomst diverse voorbeelden en ervaringen.

Duurzaamheid van wegdek

De realiteitszin van het programma zit hem volgens De Pooter in de haalbare doelen: ieder jaar pakt de gemeente 2 relevante wegvakken aan om een beter leefklimaat te creëren. De Pooter: ‘De budgetten zijn beperkt; wij kunnen niet bij iedere weg een zware geluidmaatregel treffen. Maar de investeringen die wij doen, blijken altijd effectief te zijn. Bovendien is deze planning haalbaar. Uit het actieplan van 2013 hebben wij inmiddels al 10 wegvakken aangepast, terwijl we nog een jaar te gaan hebben.’

Ook wordt in het programma ‘realistisch gekeken’ naar de verhouding tussen de geluidsproductie en de duurzaamheid van het wegdek, aldus De Pooter. ‘Breda is altijd vooruitstrevend geweest in het toepassen van stiller asfalt, maar we hebben de afgelopen jaren gemerkt dat dit type wegdek sneller onderhoud nodig heeft. Al na 7 jaar moet de toplaag vervangen worden en dat is onwenselijk gezien de hoge CO2-uitstoot bij het productieproces, de kosten en de verkeershinder. In samenwerking met de afdeling wegbeheer hebben wij gezocht naar een betere balans tussen acceptabele geluidsniveaus en de duurzaamheid van het wegdek. Het type asfalt dat wij nu toepassen geeft een geluidsreductie van 2,5 decibel en heeft een levensduur tot 15 jaar. Op de locaties waar stil wegdek wordt vervangen door het nieuwe type, proberen wij via andere maatregelen het geluidsniveau gelijk te houden. Bijvoorbeeld door het terugbrengen van de maximumsnelheid of het wijzigen van de vervoerstromen.’

Volgens de regelgeving moeten gemeenten in 2018 een nieuw actieplan geluid vaststellen. Voor Breda meteen het moment om het Wegbeheerprogramma te checken op mogelijke nieuwe doelstellingen.

Schakeldag 2017

Op donderdag 29 juni 2017 wordt in 1931 Congrescentrum Brabanthallen in ’s-Hertogenbosch de Schakeldag 2017 gehouden. Thema deze keer: de kracht van samenwerken. De Schakeldag is bedoeld voor beleids- en uitvoerende medewerkers, werkzaam bij de overheid, kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Tijdens de dag worden alle actualiteiten rondom wet- en regelgeving in de fysieke leefomgeving besproken. Er zijn al zo’n 90 sessies gepland over uiteenlopende onderwerpen, waaronder geluid.