Set overgangsregels in de maak voor decentralisatie omgevingsbeleid

Wat gebeurt er met de onderwerpen die nu bijvoorbeeld onder het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling vallen en straks bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet in het omgevingsplan geregeld moeten worden? Zie hier de bruidsschat van het Rijk: een set overgangsregels die een naadloze overgang moet borgen. Decentrale overheden krijgen zo de tijd om zelf een afweging over deze regels te maken. Gemeenten en waterschappen praten mee over de vormgeving van de bruidsschat.

Fenna Gutter, Projectleider Invoeringsbesluit

In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. Daarin decentraliseert het Rijk het omgevingsbeleid waar mogelijk naar gemeenten, provincies en waterschappen. Het overgangsrecht, moet zorgen voor een soepele overgang. Afgesproken is dat de decentrale overheden bij de inwerkingtreding meteen over een omgevingsplan moeten beschikken. De al geldende bestemmingsplannen, inpassingsplannen en andere ruimtelijke besluiten vormen tijdens de overgangsfase samen dat omgevingsplan. Dit wordt aangevuld met een set algemene regels. Deze bruidsschat van het Rijk vervangt tijdelijk de regels die nu nog in bijvoorbeeld het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling staan en met de Omgevingswet worden gedecentraliseerd. Door de regels van de bruidsschat toe te voegen aan de decentrale regelgeving, zijn de regels tijdens de transitiefase goed vindbaar voor bijvoorbeeld bedrijven. 

‘Uitgangspunt is dat de nieuwe regels gelijkwaardig zijn aan de geldende regels’

4 grote rechtsgebieden

De bruidsschat is een bijzondere vorm van recht voor de overgangsfase, aldus Fenna Gutter, projectleider Invoeringsbesluit en inhoudelijk verantwoordelijk voor de vormgeving van de bruidsschat. ‘Met de Omgevingswet worden in totaal zo’n 600 regels gedecentraliseerd. Om de decentrale overheden de tijd te geven zelf een afweging te maken over deze regels en om een rechtsvacuüm te voorkomen, maken we de bruidsschat. Gemeenten hebben na de inwerkingtreding tot 2029 de tijd om de Omgevingswet te implementeren. In die periode moeten zij hun eigen omgevingsplannen maken, zoals bedoeld in de Omgevingswet. Zij kunnen de regels dan op elk moment aanpassen of schrappen binnen de kaders van de Omgevingswet. Ook waterschappen krijgen een bruidsschat. Provincies streven ernaar hun omgevingsverordening af te hebben als de Omgevingswet in werking treedt en hebben dus geen bruidsschat nodig.’

Globaal zijn er 4 rechtsgebieden die worden geregeld in de bruidsschat:

  • Regels voor milieubelastende activiteiten waaronder horeca, recreatie en detailhandel.
  • Regels over lozingen.
  • Regels over de gevolgen van emissies van geluid, geur en trillingen door bedrijven.
  • Regels op het gebied van bouwen.

Een belangrijk deel van de huidige regels staat in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling. Andere bronnen zijn onder meer het Besluit lozing afvalwater huishoudens (en de bijbehorende regeling), de Waterwet, de Woningwet en het Bouwbesluit.

Decentrale overheden ontlasten

Dat de bruidsschat er komt, staat vast; hoe deze wordt vormgegeven nog niet. Daarover wordt overlegd met de koepelorganisaties Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Unie van Waterschappen. Gemeenten en waterschappen denken volgens Gutter graag mee. ‘Er zijn 3 mogelijkheden. Wij kunnen de huidige regels overnemen en met een soort leeswijzer aangeven hoe zij moeten worden gelezen. Als tweede optie is het mogelijk om in de bruidsschat bij de terminologie van de Omgevingswet aan te sluiten waardoor een leeswijzer niet nodig is. Tot slot kunnen wij nog een stap verdergaan en de systematiek van de Omgevingswet hanteren. Dat zou betekenen dat wij het aantal regels in de bruidsschat kunnen beperken.’

Met die laatste stap zouden de decentrale overheden het meest worden ontlast. ‘Dat willen gemeenten en waterschappen op zich graag’, zegt Gutter. ‘Tegelijkertijd zeggen zij: ga niet op onze stoel zitten. Uitgangspunt is dat de nieuwe regels gelijkwaardig zijn aan de geldende; de inhoud van de huidige regels moet dus worden gecontinueerd. Om zo veel mogelijk aan te sluiten op de behoefte van de decentrale overheden, maken we gezamenlijke afspraken over de vormgeving van de bruidsschat. Concrete tekstvoorstellen voor de regels worden eerst informeel afgestemd. Daarna kan iedereen reageren op het Invoeringsbesluit van de Omgevingswet, wanneer dat in oktober van dit jaar in consultatie gaat.’