Stimuleringssubsidie voor aanpak bodemvervuiling bedrijventerreinen

Bedrijven die hun ernstig vervuilde bedrijventerrein saneren, kunnen hiervoor subsidie krijgen. Deze Bedrijvenregeling en de cofinanciering die erbij hoort, is vorig jaar vereenvoudigd. Nieuw is een harde deadline: bedrijven moeten hun saneringsplan en subsidieaanvraag vóór 2024 indienen.

Bijna 2 decennia geleden sloegen de overheid en de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland de handen ineen om de bodemverontreiniging op bedrijventerreinen aan te pakken. In het Convenant bodemsanering bedrijfsterreinen uit 2001 spraken zij onder meer af dat bedrijven subsidie konden krijgen voor het saneren van ernstig vervuilde gronden. Meer dan 10.000 bedrijven meldden zich aan voor deze Bedrijvenregeling.

Een opmerkelijk succes, omdat overheid en bedrijfsleven vóór 2001 nog lijnrecht tegenover elkaar stonden. ‘Er was over en weer veel wantrouwen’ zegt Auke Oostra, senior beleidsmedewerker van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. ‘Uiteindelijk zagen beide partijen wel in dat je met een harde opstelling geen meter opschiet. In het convenant werd afgesproken dat de overheid voor de spoedsaneringen gebruik kon maken van een saneringsbevel. Ter compensatie werd de Bedrijvenregeling in het leven geroepen. Daarmee zijn bedrijven over de streep getrokken om saneringen op vrijwillige basis uit te voeren. Uiteindelijk bleek stimuleren veel beter te werken dan juridisch afdwingen.’

Auke Oostra, senior beleidsmedewerker van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Transformeren van terreinen

In 2015 spraken overheid en bedrijfsleven – opnieuw in een convenant – af om de Bedrijvenregeling te actualiseren. Deze herziene versie geldt sinds medio vorig jaar en is bedoeld om de uitvoering van de regeling makkelijker te maken. Zo is de bestemmingswijziging toegestaan. Eerder gold nog de voorwaarde dat een bedrijventerrein na de sanering 5 jaar dezelfde bestemming moest houden. ‘Complexe saneringen kunnen gemakkelijk 5 jaar duren’, zegt Oostra, die de vereenvoudiging van de Bedrijvenregeling coördineerde. ‘Er moet daarna nog een goedgekeurd evaluatierapport komen. Dan ben je vaak ook 2 jaar verder. Vervolgens moest het terrein 5 jaar lang bedrijventerrein blijven. Terwijl er juist behoefte bestaat aan het transformeren van terreinen voor bijvoorbeeld woningbouw, zeker in binnensteden. In de herziene regeling is de bestemming na sanering losgelaten. Ook de locaties waarvan de bestemming verandert, kunnen hierdoor gebruikmaken van de Bedrijvenregeling.’

Nieuw in de Bedrijvenregeling is ook dat bedrijven met subsidie de grondwatersanering of de nazorg van een sanering kunnen neerleggen bij een overheid of een aangewezen partij, zoals Stichting Bodembeheer Nederland. Ook deze aanpassing moet de Bedrijvenregeling aantrekkelijker maken voor het bedrijfsleven. Oostra: ‘Een bodemsanering is financieel ingrijpend voor een ondernemer – een bodemsanering kost gemiddeld 100.000 euro – en heeft veel invloed op zijn bedrijfsvoering. Het terrein wordt overhoop gehaald en hij moet met overheid, aannemers en adviesbureaus praten over een onderwerp waar hij meestal geen kaas van gegeten heeft. Daarnaast duurt de sanering lang. Als een ondernemer zijn bedrijf wil verkopen, is het lastig om een sanering te waarderen of om te bepalen hoeveel geld hiervoor moet worden gereserveerd. Doordat de ondernemer de sanering nu kan onderbrengen bij een deskundige derde partij, verwachten wij dat er veel zorgen worden weggenomen.’

Keuze maken

Met de aangepaste Bedrijvenregeling kunnen bedrijven ook gemakkelijker tussentijds een voorschot op de subsidie krijgen. Eerder werd de financiële bijdrage pas ná de sanering uitbetaald, terwijl er juist in de startfase veel kosten worden gemaakt. Bedrijven kunnen er nu voor kiezen om een deel van de toegezegde bijdrage na het begin van de sanering te ontvangen en de rest na afronding.

‘Doordat de ondernemer de sanering kan onderbrengen bij een deskundige derde partij, verwachten wij dat er veel zorgen worden weggenomen’

Tot slot is er een einddatum gesteld: de bedrijven die zich hebben aangemeld – dat kon tot 2008 – hebben tot 1 januari 2024 de tijd om aan te geven dat ze ook daadwerkelijk gebruik gaan maken van de Bedrijvenregeling. Hun saneringsplan en subsidieaanvraag moeten dan zijn ingediend. Vervolgens hebben zij tot 1 januari 2030 om de sanering te laten uitvoeren en de subsidie vast te laten stellen. Oostra: ‘Door een deadline te stellen, moeten ondernemers voor 2024 de keuze maken of ze gebruik willen maken van de regeling. Daarmee voorkomen we dat de regeling voortsuddert en allerlei ondersteunende organisaties in de lucht gehouden moeten worden.’

Van de 10.000 bedrijven die zich al hebben aangemeld, hebben er inmiddels 600 gebruikgemaakt van de Bedrijvenregeling. ‘Dat lijkt vrij laag’, weet Oostra. ‘Maar een grote groep bedrijven heeft zich voor de zekerheid toch maar aangemeld voor de regeling, terwijl de verontreiniging van hun terrein zo klein is dat zij niet in aanmerking komen voor subsidie. Wij denken dat uiteindelijk ongeveer 1.000 bedrijven gebruik gaan maken van de regeling en dat is een prima resultaat.’

Cofinanciering

Bedrijven die zich niet hebben aangemeld voor de Bedrijvenregeling, kunnen nog wel cofinanciering aanvragen voor het saneren van hun vervuilde bedrijventerrein. Oostra: ‘De Bedrijvenregeling is er voor verontreinigingen die vóór 1975 zijn gebeurd. Dat jaartal is via jurisprudentie tot stand gekomen. Daarna konden de bedrijven weten dat hun bedrijfsprocessen verontreinigend konden zijn. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat alle bedrijven zich daar ook meteen bewust van waren. Dat geldt zeker voor het midden- en kleinbedrijf. Een omvangrijke doelgroep heeft hierdoor geen subsidie kunnen krijgen voor het saneren van verontreinigingen van na 1975. Voor deze bedrijven is de cofinanciering in het leven geroepen. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet er wel sprake zijn van een maatschappelijk belang, waarbij bijvoorbeeld ook het grondwater wordt gesaneerd.’ Bedrijven kunnen tot 2024 cofinanciering aanvragen.

Meer informatie?

Meer informatie over de Bedrijvenregeling en de cofinanciering is op te vragen bij de helpdesk van Bodem+, te bereiken via een helpdeskformulier en op telefoonnummer: 088 - 797 71 02.