Hoofdstuk 2

Dit artikel hoort bij: Jaaroverzicht #01

Pas duurzame materialen toe

Drie mannen in hesjes met bouwhelmen op werken aan een betonwand.

Onderzoek naar duurzame betonsoorten

In de Green Deal Beton werkt Rijkswaterstaat samen met het MVO Netwerk Beton aan de verduurzaming van de betonketen, met 2020 als voorlopig ijkpunt. In 2014 werden 7 kansrijke nieuwe betonsoorten onderzocht, die de CO2-uitstoot aanzienlijk verminderen.

Aan de hand van handelingsperspectieven die uit dit onderzoek naar voren kwamen, is een implementatieprogramma opgesteld, bestaande uit drie pijlers. Evert Schut, namens Rijkswaterstaat als programmamanager gedetacheerd bij MVO Nederland: ‘De pijler innovatie richt zich op onderzoek en omvat verschillende testprogramma’s en pilotprojecten. Daarnaast speelt kennisoverdracht en -deling een belangrijke rol, want bij het toepassen van innovaties blijkt dat nog een belemmering. Een betoncentrale weet hoe beton te maken, maar wanneer een specifieke korrelverdeling wordt gevraagd, ontbreekt de benodigde kennis vaak.’ De derde pijler omvat de technische regelgeving en noodzakelijke maatregelen om een nieuw product op de markt te brengen. ‘In het verlengde daarvan willen we een traject starten rond bewijsmiddelen. Geeft Rijkswaterstaat opdracht voor toepassing van duurzaam beton, dan moet de fabrikant de CO2-reductie kunnen aantonen.’

Andere partijen

De Green Deal Beton loopt tot eind 2015, maar daarmee stopt de gezamenlijke ambitie niet. ‘Het doel is om de 7 betonsoorten via dit implementatieprogramma in 2020 in de markt te zetten. Om dat te bereiken proberen we zoveel mogelijk andere partijen in de bouwsector te betrekken bij onze, maar ook hun CO2-ambitie. Denk aan de 4 grote gemeenten, ProRail en Schiphol. We willen hen ervan overtuigen om samen met ons duurzamer in te kopen.’

Scroll verder naar beneden voor andere projecten over duurzaam materiaalgebruik...

Twee schepen op een rivier met groene oevers en koeien op de oever.

Leerruimte om samen te innoveren

In de aanbiedingsfase van contracten bestaat de mogelijkheid om innovatieve ideeën van inschrijvers via EMVI te belonen. Bij het nieuwe prestatiecontract IJsseldelta-Twentekanalen werd juist een partner gezocht die gedurende de hele contractperiode meedenkt over en meewerkt aan innovatie. In een zogeheten leerruimte geeft de betrokken gouden driehoek – bestaande uit Rijkswaterstaat, de winnende combinatie BAM/Van den Herik en onderzoeksbureau Deltares – hier nu concreet invulling aan.

De leerruimte, een zogeheten sociale innovatie, maakt deel uit van Self-Supporting Rivier Systeem (SSRS), waarbij de potentie van de rivier en slimme samenwerkingen moeten leiden tot een betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam rivierbeheer. Joyce Zuijdam: ‘Het doel van de leerruimte is om binnen de gouden driehoek samen stappen te zetten richting concrete innovaties. Vertrouwen en openheid spelen binnen dit unieke proces een grote rol.’

Een apparaat dat er uitziet als een schip.
Deze 'aquabot' kan het bodemprofiel van een rivier monitoren.

Aquabot

Een van de kansrijke innovaties die binnen de leerruimte verder wordt ontwikkeld, is de inzet van een aquabot bij het sedimentbeheer van de Gelderse IJssel. Marja Hamilton: ‘Daarmee kunnen we het sedimentgedrag bij aanpassingen in de rivier veel nauwkeuriger in kaart brengen en ontstaan er betere mogelijkheden voor sturing. Door de kracht van de rivier te gebruiken, hoeven we in de toekomst minder te baggeren.’

[We zien een versneld afgespeelde film, begeleid door vrolijke muziek.]

We zien een Rijkswaterstaat-schip dat ligt aangemeerd in Deventer. De bemanning maakt het schip klaar voor vertrek.

Het schip vaart weg.

Gefilmd vanaf de voorsteven zien we het schip over de IJssel varen, aan de oevers bomen en ander groen.

Het schip vaart onder een brug door waarop auto’s rijden.

Het schip ligt stil. Op de achtergrond zien we een zijtak van de rivier. Verder weg zien we een snelweg.

Een op afstand bedienbaar bootje van ruim een meter lang wordt met behulp van een hijskraan te water gelaten. Deze zogenoemde aquabot maakt rondjes om metingen te doen van de rivierbodem.

De aquabot wordt opgehaald en naar de kant gebracht.

Het schip vaart weg, terwijl drie kanoërs voorbij peddelen.

[einde]

Co-creatie

Afgelopen juli werd het prestatiecontract gegund aan de aannemerscombinatie. Zuijdam: ‘Zij waren erg enthousiast over de leerruimte. In november hebben we in co-creatie bepaald hoe hier invulling aan te geven. Door vooraf samen na te denken over de uitvoering, creëer je al commitment.' Op 12 februari 2015 vond de officiële 'kick-off' plaats van de Leerruimte SSRS.

Hieronder volgt nóg een mooi project over duurzaam materiaalgebruik...

Drone in een veld met witte bloemen en twee windmolens.

Drone als kritische keurder

De ontwikkeling van robots heeft de laatste jaren een enorme vlucht genomen. Daarmee komen, ook voor Rijkswaterstaat, nieuwe toepassingen binnen handbereik. Hoe zou deze apparatuur bijvoorbeeld kunnen bijdragen aan efficiëntere en veiligere inspecties van materialen toegepast in natte kunstwerken? Kennisinstituut Deltares startte in 2014 een verkennende studie.

De inspectie van kunstwerken kost nu nog veel tijd en is vaak niet zonder gevaar. Nick Leung, onderzoeker bij Deltares: ‘Dat komt mede omdat veel plekken, zoals de onderkant van een brug, alleen bereikbaar zijn met een hoogwerker of vanaf een ponton. De inzet van een robot, bijvoorbeeld een drone die foto’s en filmbeelden maakt, betekent dat de inspecteur zelf op de grond kan blijven staan. Dat komt niet alleen de veiligheid ten goede, maar vergemakkelijkt en versnelt het inspectieproces bovendien aanzienlijk. Zwakke plekken in materialen als scheurtjes en roest kunnen zo eerder worden ontdekt en hersteld, wat op de lange termijn mogelijk ook een economisch voordeel oplevert; de levensduur van een kunstwerk neemt daardoor immers toe.’

Verdere ontwikkeling

Deltares onderzocht afgelopen jaar de roboticaontwikkelingen in binnen- en buitenland. ‘We hebben gekeken naar de robots zelf én naar geschikte meetapparatuur. Want ook op dat gebied is nog verdere ontwikkeling nodig.’ In 2015 staat onder meer een workshop met inspecteurs van Rijkswaterstaat op het programma. ‘Daaruit moet naar voren komen welke bestaande technieken het meest kansrijk zijn voor toepassing. Daarnaast vinden er verschillende pilots plaats, waaronder een aquabot die het bodemprofiel van een rivier gaat monitoren en een drone die dijken gaat inspecteren. Die nieuwe ervaringen moeten duidelijker maken welke bijdrage robots aan inspecties kunnen leveren en of Rijkswaterstaat dit hulpmiddel daadwerkelijk wil en kan gaan inzetten.’

Klik op de pijltjes links en rechts om naar een ander artikel te gaan. Klik op het menu-icoon - de drie streepjes linksboven - om de inhoudsopgave te bekijken.