De Vijfsluizerhaven in Schiedam is dankzij eendrachtige samenwerking van Rijkswaterstaat, de gemeente Schiedam en ondernemersvereniging Vijfsluizen omgetoverd tot een bijzonder brakwatergetijdengebied. Het resultaat: een prachtig Vijfsluizerhaven: een uniek brakwatergetijdengebied natuurgebied met bijzondere flora en fauna.

‘Voor de gemeente Schiedam is de Vijfsluizerhaven een uniek natuurgebied. Het voelt alsof je terug gaat in de tijd: je ziet hoe de oevers er hier in de regio vroeger uitzagen met hun gorzen en slikken. Ik vind het ook prachtig dat de natuur zo snel na afronding van het project weer terugveert naar de oorspronkelijke ecologische situatie. Voor Schiedam is de Vijfsluizerhaven dan ook een enorme aanwinst, waar we ongelofelijk blij mee zijn.’

Hans de Kruijf, stadsecoloog gemeente Schiedam

Zeeasters en steltloper

Van oudsher is de Schiedamse Vijfsluizerhaven altijd al een brakwatergetijdengebied geweest. Bij een brakwatergetijdengebied hebben eb en vloed invloed op de waterstand. Het water is brak, omdat het in verbinding staat met de zee. Tijdens de bouw van de Beneluxtunnel is de Vijfsluizerhaven echter met een dam afgesloten van de Nieuwe Maas. Het gevolg: de getijdenwerking verdween bijna helemaal en de waterkwaliteit van de vijf hectare grote haven nam zienderogen af. Ook de bijzondere flora en fauna die van nature voorkomt in brakwatergetijdengebieden was verdwenen. Reden genoeg voor Rijkswaterstaat om de Vijfsluizerhaven als KRW-project op te pakken.

Diepe geul

In 2014 was het zover en werd na jarenlange voorbereidingen het startsein gegeven voor de omvorming van de Vijfsluizerhaven. De plannen zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de gemeente Schiedam en ondernemingsvereniging Vijfsluizen. Tijdens de werkzaamheden is de dam die de haven afsloot van de Nieuwe Maas verwijderd. In het midden is een diepere geul gegraven. Ook is de toegang naar de haven verbreed en zijn er aan de westkant van de haven natuurvriendelijke oevers aangelegd. Tot slot is de fietsverbinding naar de Beneluxtunnel, die over de dam liep, verlegd naar de dienstweg van Rijkswaterstaat.

Zeeasters en steltlopers

Het resultaat mag er wezen! Nog voor de officiële opening in januari 2015 hebben we bijvoorbeeld de zeeaster alweer in het gebied gesignaleerd. Dit plantje – dat van zout water houdt – bloeit prachtig en is een onmisbare voedselplant voor allerlei insecten: van motten en vliegen tot kevers en bijen. Bijzonder is ook dat er in de haven weer platvis wordt gevangen. Ook dat is al jaren niet meer voorgekomen. Daarnaast zijn de eerste steltlopers en krabbetjes gesignaleerd en is er in 2016 een groep van zo’n vijftien krakeenden – een vrij schuwe eendensoort – neergestreken in het gebied. De natuur herstelt zich dus en dat is veelbelovend. Het is – kortom – wachten tot de eerste zeehond zich weer meldt in de haven. En dat is iets om naar uit te kijken!

Recreatie

Wat de Vijfsluizerhaven ook uniek maakt, is dat het gebied inmiddels druk wordt gebruikt voor allerlei recreatieactiviteiten. Zo gebruiken de werknemers van het nabijgelegen bedrijventerrein het natuurgebied als wandelplek tijdens hun lunchpauze. De gemeente Schiedam organiseert regelmatig rondleidingen voor schoolklassen. De kinderen trekken onder begeleiding van de stadsecoloog het gebied in en gaan op zoek naar planten, vissen en andere diertjes. Ook Rijkswaterstaat organiseert diverse activiteiten. Zo heeft er op 4 mei 2016 – tijdens de Week van het Water – een waterwandeling plaatsgevonden. En op 24 juni hebben we een grote schoonmaakactie georganiseerd. Van het verzamelde plastic is bovendien een prototype van een drijvend eiland gemaakt, dat in september 2016 tijdens de Wereldhavendagen in de Rotterdamse Rijnhaven heeft gelegen. Samen maken we de Vijfsluizerhaven steeds weer een stukje mooier.