Foto John van Schie

Voor het eerst sinds de voltooiing van de Haringvlietsluizen in 1971 stroomt er eind 2018 weer zout water door het westelijk deel van het Haringvliet. Het Kierbesluit zet de schuiven op een kier voor soorten als zalm en zeeforel.

Rijkswaterstaat voert Kierbesluit uit


Zalm, zeeforel, aal en driedoornige stekelbaars zijn trekvissen. Ze brengen een deel van hun leven in zoet en een deel in zout water door. Onderweg passeren de vissen het estuarium, de plek waar zee en rivier in elkaar overgaan. Een estuarium heeft een brakke zone en een grote afwisseling van waterbodem en oevers. Het is een dynamisch gebied waar altijd alles in beweging is. Veel estuaria zijn ingepolderd of gedeeltelijk van de zee afgesloten en veel zeearmen zijn afgedamd.


De Rijn en Maas hebben alleen via de Nieuwe Waterweg toegang tot de zee. De spuisluizen laten nog wel overtollig water naar zee stromen, maar bij hoogwater op zee, komt er geen zout water meer in. De Haringvlietdam en de spuisluizen vormen hierdoor voor vissoorten een haast onneembare barrière. Sinds de jaren 80 werken de ‘Rijnoeverstaten’, waaronder Nederland, samen om die obstakels weg te nemen. Met het openen van de kier kan zeevis gemakkelijker de rivieren op- en afzwemmen, wat de biodiversiteit en vispopulatie bevordert.

Karakter Deltawateren herstellen

Die afsluiting heeft Zuidwest Nederland natuurlijk niet voor niets. De dammen en waterkeringen hebben Nederland beter beveiligd tegen stormvloeden. Bovendien zijn de Zeeuwse eilanden beter bereikbaar door de wegen die over de waterwerken lopen. Maar de keerzijde is dat met het verdwijnen van eb en vloed de dynamiek in het gebied verloren ging. Daarom ontstond rond 1998 het plan het natuurlijke karakter van de Deltawateren te herstellen door in het Haringvliet het zoute water weer toe te laten. Inmiddels is het zover: de kier gaat open.

Zoetspoelen

Hoe groot de kier is hangt onder meer af van het getij, de grootte van de afvoer van zoetwater en de periode van het jaar. In het voorjaar is er bijvoorbeeld veel Rijnwater dat moet worden afgevoerd en kan de kier groter zijn. In een periode waarin minder wordt afgevoerd, kan ook minder zout water worden binnengelaten. Is er minder dan 1.500 kubieke meter per seconde rivierafvoer, dan moeten de schuiven zelfs helemaal dicht.

Medewerkers van Staatsbosbeheer redden vissen uit een poel bij de Bontekoeweg in Baak

Vis volgen

Het spreekt voor zich dat we nauwlettend in de gaten houden of de maatregel doet waarvoor hij bestemd is: het doorlaten van de trekvis. Zowel in de bovenloop van de rivier als in Nederland liggen daarom kabels op de bodem die de vissen registreren als ze eroverheen zwemmen. Daarnaast volgen we de effecten op de ecologie met monitoring van de (trek)vissen, bodemdieren, algen, waterplanten en andere organismen. De plotselinge instroom van al dat zoute water zal een schok veroorzaken onder planten en dieren. Een deel verdwijnt dan ook, terwijl meer zout- en brakwaterminnende soorten juist hun intrede doen. In de loop der tijd ontstaat een ecologische balans. Deskundigen verwachten dat deze ‘stressvolle’ omgeving de ecologische diversiteit omhoogstuwt, omdat juist bijzondere soorten goed gedijen onder deze nieuwe, unieke omstandigheden in het Haringvliet.

Lees hier het uitgebreide artikel.