Hoofdstuk 10
Basisregistratie Ondergrond eigen Rijkswaterstaat
Sinds 2018 is de wet Basisregistratie Ondergrond (BRO) van kracht. Het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) is systeemverantwoordelijk voor deze wet. Dat betekent dat zij ervoor moeten zorgen dat er voldoende middelen vrij worden gemaakt voor onder andere nieuwe ontwikkelingen, het beheer van de huidige data, het betrekken van alle overheden en bronhouders en aanpassing van wet- en regelgeving.
Doel van de wet BRO is dat veel ondergrondse informatie gestandaardiseerd digitaal wordt opgeslagen in een landelijk systeem: de Landelijke Voorziening BRO (LV BRO). Daaraan werken alle overheden en diverse uitvoeringsorganisaties mee, zoals Rijkswaterstaat, gemeenten, waterschappen, provincies en sinds 1 juli 2025 ook drinkwaterbedrijven. Deze partijen zijn als bronhouders verantwoordelijk voor het leveren van bodemonderzoeksgegevens aan de BRO. Ook zijn bronhouders verantwoordelijk voor het gebruik van de data en het borgen van de kwaliteit van de aangeleverde gegevens.
Het grote voordeel van de BRO is dat met de grote hoeveelheid gezamenlijke ondergrondse data en informatie de bestuurlijke besluiten over bijvoorbeeld nieuwe woningbouwprojecten, grondwaterreservegebieden of klimaatadaptatieve maatregelen beter genomen kunnen worden en dat vaak de benodigde data daarvoor direct beschikbaar is.
De uitrol van de BRO gebeurt in tranches. In eerdere tranches zijn de domeinen Bodem- en grondonderzoek (geotechnische data) en Grondwatermonitoring gerealiseerd. In 2026 zal het domein Milieukwaliteit volledig gerealiseerd zijn. Het domein Milieukwaliteit bestaat uit twee registratieobjecten: milieuhygiënisch landbodemonderzoek (SAD) en de overheidsbesluiten bodemverontreiniging (SLD). Per 1 juli 2025 geldt voor SAD de aanleverplicht en die voor SLD is in 2026 voorzien.
Implementatie nieuw Bodeminformatiesysteem
Rijkswaterstaat heeft besloten dat het belangrijk is om een goed bodeminformatiesysteem (BIS) Milieu te hebben die voldoet aan de eisen en wensen van Rijkswaterstaat. Een van die wensen was het hebben van een landelijke opslag van bodemdata- en informatie. Hiervoor is een nieuwe BIS aangeschaft, namelijk Nazca Bodem. Nazca Bodem wordt door onder meer gemeenten en provincies gebruikt om hun bodemonderzoeken in op te slaan. Met Nazca Bodem beschikt Rijkswaterstaat over een landelijk bodeminformatiesysteem Milieu (BIS Milieu) waarin alle milieuhygiënische onderzoeken van land- en waterbodem in worden opgeslagen. De milieuhygiënische landbodemonderzoeken waarvan Rijkswaterstaat bronhouder is zullen via Nazca Bodem worden doorgeleverd aan de BRO.
Aangezien de landbodem- en waterbodemonderzoeken door marktpartijen worden uitgevoerd is een Webportaal BIS Milieu ontwikkeld. Via dit Webportaal kan de markt de (water-)bodemonderzoeken eenvoudig aanleveren. Vanuit dit Webportaal zal Nazca Bodem worden gevuld. Begin 2026 staat in het teken van het definitief opnemen van de juiste contracteisen aan de markt, zodat de aanlevering van gegevens goed verloopt. Verder zal 2026 in het teken staan van het inregelen van de governance binnen Rijkswaterstaat, zodat een duurzame aanlevering en datadeling wordt gewaarborgd.
Grondwatermonitoring (kwantiteit)
Vorig jaar is gestart met een onderzoek naar het (in)actieve beheer van grondwaterputten en meetnetten van Rijkswaterstaat. Daarbij wordt ook onderzocht welke contracteisen daarop van toepassing zijn. Dit onderzoek is nog niet afgerond en zal in 2026 worden voortgezet.
De bedoeling is dat uiteindelijk alle grondwaterputten- en meetnetten gaan voldoen aan de eisen die de BRO en Rijkswaterstaat hieraan stellen. Om die reden zullen ook de huidige contracteisen voor grondwatermonitoring aan de markt worden herzien. Dit staat gepland voor 2026.
Contracten, processen en kaders
Met de verplichting tot het aanleveren van data milieukwaliteit land- en waterbodem zijn in 2025 de huidige contracteisen, processen en kaders van Rijkswaterstaat onder de loep genomen. De processen en het kader BRO zijn in 2025 aangepast. Begin 2026 zullen de aangepaste contracteisen gereed zijn voor dit nieuwe BRO-domein en zullen de eisen voor de waterbodem- en landbodemonderzoeken toegevoegd zijn.