Wandelroute Sluizencomplex IJmuiden

Tips

• Bij het Spui- en Gemaalcomplex is een klein parkeerterrein. Kom je met de bus, stap dan uit bij halte Dennekoplaan in IJmuiden en loop de route in omgekeerde volgorde.
• Loop een blokje om voor een bezoek aan het IJmuiden Zee- en havenmuseum.
• Kijk op de website van 150 jaar IJmuiden en combineer je wandeling met een andere activiteit.

• Luister tijdens het wandelen naar de podcast 'Dwars door de duinen' over de roemruchte geschiedenis van het Noordzeekanaal en de uitdagingen waar we nu voor staan.

1. Spui- en Gemaalcomplex

Het Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden is van groot belang voor het waterbeheer voor (grote) delen van Noord-Holland, Utrecht en Zuid-Holland. De spuisluis is sinds 1940 in gebruik, het gemaal sinds 1975. Het complex zorgt dat 4 miljoen mensen droge voeten houden. In de toekomst kunnen we het water niet meer spuien in de Noordzee, omdat de zeespiegel stijgt. Dan moet er veel meer water worden gepompt. Het huidige gemaal is oud en niet groot genoeg en kan die extra pompcapaciteit niet leveren. Daarom werken we aan plannen voor een nieuw gemaal, dat een robuust onderdeel is en blijft van de waterkering. Tot die tijd wordt extra onderhoud uitgevoerd.

Wist je dat: Het complex voert per jaar ruim 3 miljard m3 water af naar zee.

Meer weten over het complex: bekijk de video!

https://youtu.be/-F8p3bnSyPU?si=nTxITFFN4jUdaD4T

2. Spuisluis (spui- en gemaalcomplex)

De spuisluis maakt deel uit van het Spui- en Gemaalcomplex in IJmuiden. Dit complex voert water af uit het Noordzeekanaal, Amsterdam-Rijnkanaal en het achterland naar de Noordzee. Dat gebeurt op een slimme en energiezuinige manier: als de zee laag staat (eb), is het waterpeil op zee lager dan in het kanaal. Dan gaan de spuideuren open en stroomt het water vanzelf naar zee. Dit noemen we spuien: water afvoeren zonder pompen.

Wist je dat: De spuisluis bestaat uit 7 grote spuikokers die – als de schuiven openstaan – samen het water uit het kanaal vanzelf naar de zee laten stromen.

3. Gemaal (spui- en gemaalcomplex)

Het gemaal komt in actie wanneer spuien niet mogelijk is. Dan staat het water op zee hoger dan in het kanaal en kan het water niet vanzelf wegstromen. Het gemaal neemt het werk dan over en pompt het water actief naar zee. Samen met de spuisluis voorkomt het gemaal dat grote delen van West Nederland onder water komen te staan.

Wist je dat: Het gemaal bestaat uit 6 gigantische pompen (en 1 reservepomp) die samen het water uit het kanaal naar de zee pompen.

4. Zoutdam

Vanaf het spui- en gemaalcomplex zie je in de verte de Zoutdam in het kanaal liggen. Dat is een soort (zoutwater) brievenbus, die een deel van het zoute water dat via Zeesluis IJmuiden binnenkomt weer afvoert. Omdat zoutwater zwaarder is dan zoetwater, zakt het zoute water naar de bodem. Door een opening onderin de zoutdam stroomt het zoute water via het Spui- en Gemaalcomplex terug naar de Noordzee.

5. Noordersluis

De Noordersluis is in 1930 officieel geopend door Koningin Wilhelmina en was toen één van de grootste sluizen ter wereld. De sluis is 400 meter lang, 50 meter breed en 15 meter diep. De Noordersluis blijft voorlopig naast Zeesluis IJmuiden in gebruik.

Wist je dat: Met een lengte van 400 meter speelde deze sluis een belangrijke rol in de groei van de haven van Amsterdam.

6. Hoogwaterkering

De hoogwaterkering is ongeveer 550 meter lang en ligt op +8,85 meter boven NAP. Over deze hoogwaterkering loopt de sluizenroute. De zuidzijde van de sluis is ook een hoogwaterkering.

7. Sluiskolk Zeesluis IJmuiden

De bouw van Zeesluis IJmuiden startte in juli 2016 en op 26 januari 2022 is de sluis officieel geopend door Koning Willem-Alexander. Met afmetingen van 500 meter lang, 70 meter breed en 18 meter diep is Zeesluis IJmuiden de grootste zeesluis ter wereld.

Wist je dat: Eén schutting verplaatst ruim 600 miljoen liter water.

8. Sluisdeuren Zeesluis

Zeesluis IJmuiden heeft een sluisdeur aan de zeezijde en een sluisdeur aan de kanaalzijde. De sluisdeuren gaan binnen 5 minuten open of dicht en zijn dubbel waterkerend: zowel de buitendeur (zeezijde) als de binnendeur (kanaalzijde) kan de zee tegenhouden.

9. Reservedeur Zeesluis IJmuiden

De reservedeur van Zeesluis IJmuiden ligt in een droogdok. Deze ruimte kan drooggezet worden bij onderhoud aan een van de sluisdeuren.

Wist je dat: Alle sluisdeuren van Zeesluis IJmuiden hebben dezelfde afmetingen. Daardoor zijn ze onderling uitwisselbaar, wat onderhoud en reparaties efficiënter maakt.

10. Sluis Operatie Centrum (SOC)

Vanuit het SOC wordt de Zeesluis IJmuiden bediend op basis van camerabeelden. Kenmerkend voor het gebouw is dat het in een hoek van 15 graden staat. Dit voorkomt reflectie in de ramen van de bedienruimte. Onderin het SOC zijn ruimtes voor de medewerkers van het beheer en onderhoud van Zeesluis IJmuiden.

Wist je dat: Operators kunnen de sluis volledig bedienen zonder direct zicht op het water - alles gebeurt met digitale systemen, zoals camera’s en sensoren.

11. Spottersplek/uitkijkpunt

De spottersplek heeft een driehoekige vorm met felrode hekken. Vanaf dit uitkijkpunt heb je een prachtig uitzicht op alle schepen die vanaf zee richting Zeesluis IJmuiden varen en andersom.

12. Middensluis

De Middensluis bestaat sinds 1896 en heette lange tijd de ‘Grote Sluis’. Toen de, grotere, Noordersluis in 1930 in gebruik werd genomen, kreeg deze sluis de naam Middensluis.

Wist je dat: Elke nieuwe sluis in IJmuiden is ontworpen op basis van groei in scheepsafmetingen.

13. Zuidersluis

De Zuidersluis werd tegelijkertijd met de Kleine Sluis geopend in 1876. Deze sluis is groter dan de Kleine Sluis en vormt samen met de Kleine sluis al meer dan een eeuw een belangrijke toegang tot het Noordzeekanaal. Vroeger was deze sluis de hoofddoorvaart. Nu passeren via de Kleine Sluis en Zuidersluis jaarlijks meer dan 12.000 recreatievaartuigen. Toch blijft de Zuidersluis een belangrijke en actieve schakel in het dagelijks gebruik van het complex.

Wist je dat: Door aparte sluizen te gebruiken voor verschillende typen schepen, wordt het scheepvaartverkeer efficiënt verdeeld.

14. De Kleine Sluis

De Kleine Sluis is de oudste sluis van het sluizencomplex in IJmuiden en werd al in 1876 geopend. Met een lengte van 70 meter, een breedte van 12 meter en een diepte van 5 meter is het ook de kleinste sluis van het complex. Vooral kleinere schepen en recreatievaart maken gebruik van deze sluis om van de Noordzee naar het Noordzeekanaal te varen – en andersom. Door de komst van grotere sluizen is de scheepvaart in IJmuiden in de loop van de tijd flink veranderd. De Kleine Sluis laat nog goed zien hoe het sluizencomplex ooit begon: als toegangspoort voor scheepvaart tussen zee en achterland.