Hoofdstuk 3

Bestuurlijke afspraken bodem en ondergrond

Interbestuurlijke samenwerking aan bodemvraagstukken

In december 2022 zijn de Bestuurlijke afspraken Bodem en Ondergrond voor de periode 2023 t/m 2030 door het Ministerie van IenW en de koepels VNG, IPO en UvW vastgesteld. Deze samenwerking verbindt landelijk, provinciaal en lokaal beleid en uitvoering met elkaar. Doelen zijn gericht op herstel, bescherming en duurzame benutting van bodem en de ondergrond. Overheden werken samen aan de ontwikkeling van kennis over de werking van het bodem- en watersysteem en hoe die kennis in de uitvoering inzetbaar is voor een duurzame omgang met bodem en ondergrond tijdens de verbouwing van Nederland voor de realisatie van maatschappelijke opgaven.

Het herstel van de bodemkwaliteit door beheer en sanering is een belangrijke pijler onder het werken aan een gezonde bodem. Voor de gezamenlijke aanpak van die herstelopgave zijn langjarige afspraken gemaakt, ook over het budget dat daarvoor beschikbaar wordt gesteld aan provincies en gemeenten. Verschillende locaties met een industrieel verleden zijn nog steeds sterk verontreinigd. In sommige steden vormt bodemlood een gezondheidsrisico. Zeer actueel is de diffuse aanwezigheid van zorgwekkende stoffen, waaronder PFAS. Er zijn bijzonder veel bronlocaties met PFAS, zoals brandblusoefenterreinen.

We ondersteunen en adviseren het Ministerie van IenW met:

  • het secretariaat van het ambtelijk overleg Bodem en Ondergrond;
  • het secretariaat van de werkgroep Bodemregels onder de Omgevingswet (Ow) die onder het AO Bodem hangt;
  • het secretariaat van de werkgroep die de gezamenlijke inventarisatie en aanpak van PFAS-aandachtlocaties coördineert. Deze werkgroep functioneert onder het AO Bodem;
  • de monitoring van de voortgang van de bestuurlijke afspraken, aanpak spoedlocaties en voortgang inventarisatie en aanpak PFAS aandachtlocaties;
  • behandeling van aanvragen voor en toekenning van subsidie aan provincies en gemeenten in het kader van de meerjarige SPUK-regeling bodem (Specifieke Doeluitkering) voor de afronding van de historische spoedopgaven bodemsaneringen, buitenproportionele bodemopgaven (zoals PFAS/diffuus lood) en oude afspraken;
  • ontwikkelingen rond de SPUK-bodem met het oog op financiële ondersteuning van meerjarige programma’s gericht op bodemherstel en verbetering;
  • beleidsontwikkeling rond de inventarisatie en aanpak van aandachtlocaties PFAS en de relatie met het kennis en innovatieprogramma PFAS (KIP);
  • samenwerkingsagenda: met deze agenda worden landelijk, provinciaal en lokaal beleid en uitvoering beter met elkaar verbonden en afgestemd, gericht op herstel, bescherming en duurzame benutting van bodem en ondergrond.
  • In vervolg op het Convenant bodem en ondergrond 2016-2020 zal het meerjarig Programma Afbouw Nazorg ook in 2026 weer actief zijn met kennisontwikkeling, kennisdoorwerking en stimuleren op de inzet voor afbouw en herontwikkeling. Doel is om afbouwinitiatieven zodanig te versnellen en uit te breiden, dat in 2030 alle niet-noodzakelijke nazorg is afgebouwd. Een tweede belangrijk doel van het Programma is nazorglocaties beter te benutten voor maatschappelijke opgaven. Dit programma ondersteunt beleidsdoelen uit de bestuurlijke afspraken tussen het Rijk, VNG, IPO en UvW en de impuls Water en Bodem Sturend. Wij zijn betrokken in de stuurgroep van dit programma.