Feiten en cijfers

Wat je (misschien) nog niet wist over het complex

Het Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden is misschien niet het bekendste waterwerk van Nederland, maar wel een van de belangrijkste. Dag en nacht zorgt het complex ervoor dat overtollig water uit een groot deel van West-Nederland veilig wordt afgevoerd naar de Noordzee. Daarmee houdt het de voeten droog van ongeveer 4 miljoen mensen in onder meer Amsterdam, Utrecht en de regio rond Schiphol.

Het complex verwerkt jaarlijks ongeveer 3 miljard kubieke meter water en speelt een cruciale rol in het waterbeheer, de waterveiligheid en de bereikbaarheid van de Randstad. Hoeveel water verplaatst het complex eigenlijk per seconde? En hoeveel pompen zijn daarvoor nodig? Leuke weetjes om te spuien op feesten en partijen.

Het streefpeil van het Noordzeekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal ligt rond de -0,40 m NAP. Iets hoger en schepen kunnen niet meer onder bruggen door, iets lager en schepen kunnen niet meer over tunnels heen.
Het complex is in eerste instantie gebouwd voor de inundatie ter verdediging van ons land. De capaciteit was voldoende om binnen vier dagen de waterlinie tussen Muiden en Gorinchem onder water te zetten. → Meer weten over de geschiedenis van het complex? Lees ‘Spuien en maelen: de geschiedenis van het Spui- en Gemaalcomplex in IJmuiden’
Het gemaalgebouw is geheel opgetrokken uit gewapend beton.
Voor alle spuigangen en pompen zit een ‘krooshek’. Zo’n krooshek houdt geen kroos tegen, maar wel allerhande vuil dat door het complex wil en de spuigangen en pompen kan beschadigen. Denk aan schoenen, boomstammen en dode (zee)dieren. Dit wordt regelmatig verwijderd.
Er is 24 uur per dag iemand aanwezig die de pompen en schuiven van spuikokers kan bedienen.

De spui

De maximale afvoercapaciteit van de spuisluis is 700 m³ per seconde, bijna 3 keer zoveel als het gemaal.
De spuikokers zijn 5 meter hoog, 6 meter breed en liggen volledig onder water, ook bij laag water.
Spuien heeft de voorkeur boven pompen, omdat het vrijwel geen energie kost.
De spuikokers zijn voortdurend blootgesteld aan zout zeewater. Daardoor hebben staalconstructies, afdichtingen, bewegende delen en beton extra aandacht nodig bij inspectie en onderhoud. → Meer weten over het onderhoud aan het complex? Lees ‘Zo houdt Rijkswaterstaat het spui- en gemaalcomplex betrouwbaar’
Door zeespiegelstijging is spuien straks niet meer mogelijk, omdat het water uit het kanaal dan niet meer vanzelf naar een lager zeeniveau kan stromen.
Bij westenwind is spuien nu al onmogelijk, doordat het waterpeil van de Noordzee dan wordt opgestuwd.

Het gemaal

Een gemaalpomp is 7 meter in doorsnede en weegt 145 ton; zo zwaar als 90 personenauto’s.
De totale pomp is inclusief motorbehuizing zo hoog als een gebouw van drie verdiepingen.
De pompen staan in het Guinness Book of Records als de pompen met de grootste capaciteit ter wereld.
Vier van de zes pompen zijn 50 jaar oud. Er is één reservepomp om bij te springen bij onderhoud.
Zes pompen kunnen samen 260.000 liter water per seconde wegpompen.
Eén pomp trekt een Olympisch zwembad in 50 seconden leeg.

Natuur

Het meest exotische dier dat in het Noordzeekanaal is aangetroffen: de Trompetkalkkokerworm uit Australië. → Meer weten over ecologie? Lees de bijdrage van Marco van Wieringen in ‘De mensen rond het Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden’
Bij visstandonderzoek (2019) zijn 28 vissoorten aangetroffen in het Noordzeekanaal.
Tussen maart en juni tellen jaarlijks meer dan 50 vrijwilligers 2 keer per week de vissen in het Noordzeekanaal.
Rondom het complex zijn een aantal natuurvriendelijke oeverzones ingericht waar trekvissen (zoals de paling en driedoornige stekelbaars) acclimatiseren tussen zoet en zout.
Op de krooshekken groeit allerlei exotisch zeeleven dat schepen uit andere zeeën meenemen. Dit wordt regelmatig verwijderd, anders wordt het een nieuw koraalrif.
Er leeft een zeehond met jong bij het spui- en gemaalcomplex. Die vangt de visjes die door de spuistroom worden meegenomen.

Lees ook de bijdrage van ecoloog Marco van Wieringen in De mensen rond het complex

Het complex in 119 seconden uitgelegd

0:00

Wil je weten hoe de planstudie naar nieuwbouw van het gemaal verloopt? Kijk regelmatig op de projectpagina en abonneer je op de nieuwsbrief.