‘Het stoffige imago van deze sector klopt niet’

De komende jaren staat de bouw- en infrasector voor een enorme opgave. ‘Om die het hoofd te kunnen bieden, moeten we nog beter met elkaar samenwerken én jong talent aan ons zien te binden’, legt Saco de la Parra uit. Hij is afdelingsmanager bij ProRail en een van de initiatiefnemers van het onderzoeksprogramma Samenwerken in de Bouw. Dit programma startte begin 2025 met stageplekken voor hbo- en wo-studenten die willen afstuderen op de grote vraagstukken rondom samenwerken in de bouwsector.

Veel interesse

Voor een deel gaat het om studenten voor wie de sector niet meteen de logische maatschappelijke vervolgstap is. Marieke Schepers, strategisch adviseur bij Rijkswaterstaat en een andere initiatiefnemer: ‘Het idee was dat Rijkswaterstaat, ProRail en het Rijksvastgoedbedrijf elk half jaar aan in totaal achttien studenten – zes per organisatie – een afstudeerplek zouden bieden. Tenminste, als er voldoende interesse zou zijn.’ Die was er zeker: voor de eerste tranche vielen 88 sollicitatiebrieven op de mat. Doordat de GasUnie zich vervolgens ook aansloot, lopen er nu elk half jaar zo’n twintig studenten stage. ‘Voor de nabije toekomst hopen we dat marktpartijen zoals ingenieursbureaus ook met ons mee gaan doen’, zegt Schepers. ‘Zodat we de samenwerking in onze sector vanuit alle invalshoeken onder de loep kunnen nemen en verbeteren.’

Ambitieuze studenten

Na afsluiting van hun stage melden Aylien Katamova (Ruimtelijke ordening en planologie, Hogeschool Rotterdam), Lienemijn Thys (master Communicatie en Organisatie, Universiteit Utrecht) en Anass Zeriouhi (HR Management, Haagse Hogeschool) zich bij Rijkswaterstaat in Utrecht. Thys en Katamova zijn studenten van de tweede lichting, Zeriouhi deed een stage van tien maanden en is nog van de eerste lichting. Tijdens de zogenoemde Estafettedag geven zij het stokje spreekwoordelijk door aan lichting nummer drie. In een losse sfeer wordt veel gelachen, maar ook serieus genetwerkt. ‘We zijn allemaal ambitieuze studenten die ons beste beentje voor willen zetten’, trapt Katamova af. Zij ontwikkelde een afwegingskader waarmee het Rijksvastgoedbedrijf op onderbouwde en transparante wijze de meest passende verkoopprocedure kan bepalen voor gebiedsontwikkeling. ‘Niet alleen de prijs is nu bepalend, maar bijvoorbeeld ook de kwaliteit en maatschappelijke beleidsdoelen.’

Groeien

De drie stagiairs vonden het een uitdaging om aan het onderzoeksprogramma deel te nemen. ‘Voor een student Communicatie en Organisatie ligt de keuze voor de bouw- en infrasector niet per se voor de hand’, zegt Thys. ‘Dat maakt het interessant en spannend.’ Maar het kan het ook lastiger maken om een onderzoeksvraag te formuleren waar ook de onderwijsinstelling en student mee uit de voeten kunnen. ‘Daar moeten we vanzelfsprekend nog in groeien’, erkent De la Parra. Thys heeft uiteindelijk onderzocht of en hoe de communicatie tussen ProRail en gemeenten bij infraprojecten kan verbeteren. Ze sprak daarvoor met verschillende teams bij ProRail en hun counterparts bij gemeenten. ‘Een vaste structuur ontbreekt, projectteams bepalen zelf hoe en wanneer zij de gemeente bij projecten betrekken’, zo steekt Thys van wal. ‘Deze ad hoc aanpak wordt ingewikkeld zodra een project maatschappelijk of bestuurlijk gevoelig komt te liggen. Gemeenten zijn zeker welwillend om bij te dragen, maar alleen als ProRail hen hier actief voor uitnodigt. Daarom zouden projectteams vanaf dag één het initiatief moeten nemen en technische plannen moeten vertalen naar maatschappelijke kansen. Zodat de gemeente een bondgenoot wordt in plaats van een stakeholder.’ Thys was aangenaam verrast dat ze altijd kon aankloppen bij ProRail-collega’s. ‘Ik had verwacht dat iedereen druk zou zijn met eigen projecten, maar er was oprechte aandacht voor én medewerking aan mijn onderzoek.’

Reflecteren op samenwerking

Dat ondervond ook Zeriouhi tijdens zijn stage bij Rijkswaterstaat. ‘Ik werd serieus genomen, dat was heel fijn. Complimenten waren altijd gemeend en als mijn collega’s bepaalde onderdelen minder goed vonden, kreeg ik dat ook te horen.’ Terwijl zijn studie HR zich normaliter op interne zaken richt, kreeg Zeriouhi de opdracht om de samenwerking tussen Rijkswaterstaat en zijn partners onder de loep te nemen. Hierbij richtte hij zich op diverse marktpartijen, waaronder de vaak aan projecten meewerkende aannemers BAM en Heijmans. Zijn onderzoek leverde zelfs een tool op, de Reflectiebox. Deelnemers geven op briefjes antwoord op vragen over de samenwerking en stoppen die in de Reflectiebox. Vervolgens pakt iedereen telkens een ander – nooit zijn of haar eigen – briefje eruit en probeert het antwoord te ontleden. Vervolgens gaat iedereen hierover met elkaar in discussie. ‘Vaak worden discussies direct in de kiem gesmoord, omdat iemand meteen vertelt wat hij of zij ermee bedoelt’, legt Zeriouhi uit. ‘Met de Reflectiebox kun je veel uitgebreider op de samenwerking ingaan en kom je ook tot diepere inzichten.’ De Reflectiebox is in 3D geprint en inmiddels bij verschillende projecten in gebruik. Het onderzoeksprogramma heeft deze methode zelf inmiddels eveneens omarmd. Ook het afwegingskader van Katamova en de communicatie-adviezen van Thys zijn niet in een la beland.