Veiligere onderwaterinspecties dankzij innovatieve technieken
Innovatie
Inspecties van objecten onder water worden traditioneel vaak uitgevoerd door duikers. Dat werkt goed, maar brengt ook veiligheidsrisico’s met zich mee. Tijdens de Farmsum Challenge Week in 2025 onderzochten Rijkswaterstaat, TNO en marktpartijen hoe nieuwe technieken ervoor kunnen zorgen dat voor onderwaterinspecties niet altijd meer duikers nodig zijn. In juli verscheen het eindrapport van deze challenge. Tijd voor een terugblik met enkele betrokkenen.
Marcel Vos, projectleider Rijkswaterstaat
‘Onze objecten stoppen niet bij de waterlijn’, begint Marcel Vos, projectleider bij Rijkswaterstaat. ‘Ook onder water moet je inspecteren. Dat doen we veelal met duikers, onder strikte veiligheidsregels. Maar iedere keer dat je iemand het water in stuurt, is er toch een risico dat er iets mis kan gaan. Daarom werken we al sinds 2019 aan de inzet van techniek bij onderwaterinspecties. Maar de technische ontwikkelingen gaan razendsnel. Daarom wilden we opnieuw kijken naar wat er allemaal mogelijk is. Wat kunnen technische systemen zichtbaar maken zonder dat we duikers in het water sturen? Om die vraag te beantwoorden, hadden we marktpartijen nodig met specialistische kennis. Daarom besloten we de Farmsum Challenge Week te organiseren.’
Techniek die bij de vraag past
Tijdens deze week kwamen Rijkswaterstaat, TNO en technologiebedrijven samen om te experimenteren met geavanceerde technologieën. Deelnemende bedrijven waren oQuay, AquaSmart XL, Subdron, Blue Atlas Robotics, H2O Drones, Van Oord en een meetvaartuig van RWS Mobiel Meten. ‘De deelnemende partijen brachten tijdens de week onderdelen van de sluis bij Farmsum in beeld, waaronder damwanden en meerpalen’, vertelt Vos. ‘Daarbij zijn verschillende systemen ingezet, zoals onderwaterdrones, remotely operated vehicles (ROV’s) en Uncrewed Surface Vehicle (USV’s). Deze platformen waren uitgerust met verschillende meetsystemen. Door met verschillende technieken hetzelfde proefgebied in beeld te brengen, konden we een goede vergelijking maken. Hierdoor werd ook duidelijk dat technieken elkaar kunnen aanvullen. De ene methode geeft bijvoorbeeld een goed overzicht van de omgeving. Een andere methode laat juist meer detail zien. Zo leer je niet alleen wat je zichtbaar kunt maken, maar ook welke methode het beste past bij een inspectievraag.’
"Zo leer je niet alleen wat je zichtbaar kunt maken, maar ook welke methode het beste past bij een inspectievraag"
Een vak apart
Idealiter zit een objectdeskundige tijdens een onderwaterinspectie naast de operator van de onderwaterdrone. Vos: ‘Je moet weten wat je kunt verwachten en wat je hoopt te zien. Dat werd in Farmsum duidelijk bij inspectie van de meerpalen die een betonnen voet hebben. Dat weet een objectdeskundige wel, maar een drone-operator niet. Als je vooraf niet weet dat die betonnen voet onderdeel is van de constructie, weet je tijdens de inspectie niet waar je naar kijkt.’ Ook de expertise van de dronebestuurder is nodig, zag Vos tijdens de Farmsum Challenge Week. ‘Het is nog best lastig om zo’n vaartuig te besturen. Daar is veel ervaring voor nodig. De stroming van het water bijvoorbeeld heeft invloed op de besturing. Het is echt een vak apart. En daarom is die combinatie van expertises nodig.’
Karst Beens, directeur H2O Drones
Duikers ondersteunen bij inspecties
Karst Beens, directeur van H2O Drones, vertelt dat er verschillende redenen zijn waarom ze meededen aan de Farmsum Challenge Week. ‘De belangrijkste is dat we samen de technische ontwikkelingen van onderwaterinspecties verder willen brengen. Wij willen onze kennis delen en ook graag van andere partijen leren. De inzet van techniek bij onderwaterinspecties is gestart om de veiligheid van duikers te verbeteren. Inmiddels zijn we op het punt dat we met technische hulpmiddelen betere inspecties kunnen doen dan enkel met duikers, omdat je meer controle hebt. Het is zeker niet zo dat systemen duikers vervangen. Duikers kunnen bij de inspectie ook ondersteund worden door onderwaterdrones. Zo kan een objectdeskundige aan de kant bijvoorbeeld direct meekijken met de beelden van de duiker onder water en beoordelen of we alle benodigde beelden hebben.’
Randvoorwaarden en beperkingen
Duikers zullen altijd nodig blijven, beaamt Vos. ‘Stel: je ziet via dronebeelden een meerpaal die helemaal bedekt is met wier of mosselen. Dan kun je via dronebeelden de staat van de meerpaal zelf niet zien. Daarvoor moet een duiker het water in. Het zou mooi zijn als je bijvoorbeeld een schouw kunt doen met behulp van een onderwaterdrone en pas een duiker het water in stuurt als er nog informatie ontbreekt.’ Iets vergelijkbaars ziet hij voor zich bij inspecties boven water. ‘Dat je bijvoorbeeld eerst met een drone inspecteert en pas daarna, als het nodig is, een hoogwerker inzet.’ Voorwaarde van de inzet van drones is de kwaliteit, vult Beens aan. ‘Iedereen kan voor een paar honderd euro een drone bestellen, maar daar kun je nog geen inspecties mee doen. Met een camera van slechte kwaliteit zie je niets.’
"Iedereen kan voor een paar honderd euro een drone bestellen, maar daar kun je nog geen inspecties mee doen"
Resultaten van de Farmsum Challenge Week
De belangrijkste opbrengst van de Farmsum Challenge Week is volgens Vos het inzicht in de mogelijkheden van de verschillende technieken. ‘Met welke techniek kun je welk resultaat behalen? Dat is een essentiële vraag als het gaat om de inzet van dit soort middelen. Je moet natuurlijk eerst weten wat je wil zien op welke locatie. En daarna bepaal je welke techniek daarvoor het meest geschikt is. Wij hebben een overzicht gemaakt van de technieken en waar ze voor in te zetten zijn. Die kennis ligt nu ook bij RWS Mobiel Meten. Met deze opgedane kennis uit de Farmsum Challenge Week kunnen we andere onderdelen van Rijkswaterstaat adviseren en hoeven zij niet zelf het wiel uit te vinden.’
Kansen voor de toekomst
Beens ziet voor de toekomst een grote kans voor preventieve inzet van onderwaterdrones. ‘Doordat onderwaterdrones over het algemeen makkelijker in te zetten zijn dan duikers, kun je met grotere regelmaat onderwaterinspecties uitvoeren. Met de data die je daaruit haalt, kun je slimme keuzes maken. Ligt er bijvoorbeeld afval op de bodem van de sluis, dan is het een kwestie van tijd tot het tussen de sluisdeuren komt en daar een storing veroorzaakt. Onze onderwaterdrones kunnen dat afval van de bodem weghalen en zo storingen voorkomen.’
"Doordat onderwaterdrones over het algemeen makkelijker in te zetten zijn dan duikers, kun je met grotere regelmaat onderwaterinspecties uitvoeren"
Rijkswaterstaat speelt volgens Beens een belangrijke rol bij het verdere gebruik en de ontwikkeling van technologieën in onderwaterinspecties. ‘Rijkswaterstaat is echt een trendsetter op dit gebied. We zien bijvoorbeeld dat voor het peilen van de rivierbodem duidelijke protocollen zijn vastgelegd. Het zou mooi zijn als die er ook komen voor onderwaterinspecties. Zodat je de betrouwbaarheid kunt controleren. Rijkswaterstaat heeft daar een voortrekkersrol in. Als zij dat soort normen implementeren, gaan anderen mee.’
Blijven ontwikkelen
Zo ver is het nog niet, maar de ontwikkelingen staan niet stil. Vos: ‘We werken nu aan een test met Pulsed Eddy Current (PEC) of gepulseerde wervelstroom. Dit is een elektromagnetische meettechniek om corrosie en damwanddikte te meten zonder materialen te beschadigen. Bij inspectie van de damwand moeten we nu eerst de damwand schoonmaken, wat veel tijd kost. Bij PEC-metingen hoeft dat niet. We onderzoeken daarom of die metingen door vuil heen correct zijn en niet te veel afwijken van de huidige meetmethoden. Dit kan ons veel tijd en kosten besparen. Bovendien kunnen we op een veilige manier onze objecten onderwater inspecteren. Daarin vervullen deze nieuwe technieken een belangrijke rol.’